Τι είναι ο οφθαλμικός καταρράκτης; Πώς γίνεται η επέμβαση διόρθωσης του καταρράκτη; Ποιά είδη ενδοφακών υπάρχουν και ποιός είναι ο καλύτερος ενδοφακός; Πώς γίνεται η επέμβαση; Μια παρουσίαση της χειρουργού οφθαλμιάτρου Κεφάλα Έλενας για ό,τι θα θέλατε να μάθετε για τον καταρράκτη.
Κείμενο Ομιλίας
Καταρράκτης
Θα ξεκινήσω με τον γνωστό σε όλους καταρράκτη. Ο καταρράκτης για όσους δεν το γνωρίζουν είναι η θόλωση του φυσιολογικού φακού που έχει το μάτι μας. Αυτό συνήθως συμβαίνει με την πάροδο της ηλικίας και σε σπανιότερες περιπτώσεις μπορεί να συμβεί μετά από τραυματισμό ή άλλους λόγους πχ. χρόνια νοσήματα.
Στην 1η φωτογραφία βλέπετε έναν οφθαλμό που έχει καταρράκτη. Βλέπουμε την κόρη στο κέντρο που λευκάζει. Αυτό γίνεται στις προχωρημένες μορφές που δεν έχει τη συνηθισμένη μαύρη εικόνα που βλέπουμε στην κόρη των ματιών. Ο καταρράκτης στις μέρες μας είναι πάρα πολύ συχνός γιατί έχει αυξηθεί ο μέσος όρος ζωής των ατόμων, οπότε οι περισσότεροι από εμάς κάποια στιγμή στη ζωή μας θα χρειαστεί να χειρουργηθούμε για καταρράκτη.
Συμπτώματα καταρράκτη
Τα συμπτώματα του καταρράκτη είναι θολή όραση, πολλές φορές κατά τόπους όπως βλέπετε στην εικόνα ορισμένα σημεία είναι θολά σε σχέση με άλλα, δυσκολία χαρακτηριστική στην νυχτερινή οδήγηση και επίσης πολύ συχνό που δεν αξιολογείται πάντα εγκαίρως είναι η ανάγκη να αλλάζουμε συχνά τα γυαλιά μας δηλαδή να μεταβάλλονται οι βαθμοί των γυαλιών που φοράμε κάθε 2-3 μήνες ως αναπροσαρμογή. Αυτό είναι ένα καμπανάκι που συνήθως θορυβεί τον οφθαλμίατρο ότι κάτι γίνεται στον φακό του ματιού.
Επέμβαση
Σας δείχνω την προετοιμασία της επέμβασης. Πριν αποφασίσει κανείς να προχωρήσει στην επέμβαση καταρράκτη χρειάζεται μια ενδελεχής οφθαλμολογική εξέταση, εξετάζουμε τους οφθαλμούς του ατόμου στο μικροσκόπιο, ελέγχουμε τον κερατοειδή, το φακό για να δούμε σε τι βαθμό είναι ο καταρράκτης και επίσης απαραίτητος ο έλεγχος του βυθού, του αμφιβληστροειδούς. Φανταστείτε το μάτι σαν μια φωτογραφική μηχανή, ο αμφιβληστροειδής είναι το φιλμ. Αν διορθώσουμε το φακό και το φιλμ έχει προβλήματα τότε δεν θα έχει την απόδοση που περιμένουμε. Η σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπιση του καταρράκτη γίνεται με τοπική αναισθησία. Βάζουμε μόνο αναισθητικό κολλύριο, δεν γίνονται ενέσεις γύρω από το μάτι όπως παλιότερα. Η σύγχρονη μέθοδος λέγεται φακοθρυψία, ουσιαστικά με ένα σύστημα υπερήχων που ο κόσμος πολύ συχνά λέει laser αλλά είναι υπέρηχοι. Θρυμματίζουμε το φακό του ματιού που έχει καταρράκτη και ταυτόχρονα απορροφούμε τα κομμάτια αυτά. Είναι ένα χειρουργείο αναίμακτο, γίνεται με πολύ μικρή τομή από 2 χιλιοστά. Δεν χρησιμοποιούμε ράμματα πλέον και έχει διάρκεια 15-20 λεπτά. Γίνεται συνήθως συνδυασμός τοπικής αναισθησίας με κολλύριο και μια ελαφριά μέθη που είναι και πιο ελαφριά από της γαστροσκόπησης. Δεν θέλουμε ο ασθενής να κοιμηθεί, θέλουμε απλά να μην έχει άγχος, να είναι χαλαρός και να μπορεί παράλληλα να συνεργάζεται. Είναι ξύπνιος, μιλάμε και πρέπει να κοιτάζει σαν στόχο το φως του μικροσκοπίου. Συνολική παραμονή υπολογίζουμε 2-3 ώρες το πολύ στην κλινική, στο κέντρο που γίνεται η διόρθωση του καταρράκτη. Έχουμε αποκατάσταση της όρασης από την επόμενη κιόλας μέρα. Σας δείχνω στην εικόνα κάποια στιγμιότυπα με animation από το χειρουργείο του καταρράκτη. Η μικρή τομή των 2 χιλιοστών γίνεται στο κερατοειδή που είναι ο διάφανος χιτώνας στο μπροστινό μέρος του ματιού, ο οποίος δεν έχει καθόλου αγγεία γι αυτό δεν έχουμε αιμορραγία από την τομή αυτή. Στη συνέχεια με ειδικά πολύ μικροσκοπικά εργαλεία, πάντα βλέπουμε μέσω μικροσκοπίου, γίνεται μια κυκλική τομή. Ουσιαστικά ο φακός του ματιού μας έχει ένα περίβλημα. Αυτή η μεμβράνη που έχει ο φακός θέλουμε να την διατηρήσουμε και δημιουργούμε με αυτό τον τρόπο ένα είδος φακέλου. Κάνουμε δηλαδή μια οπή μπροστά. Το υπόλοιπο μένει στη θέση του και προσεγγίζουμε έτσι στο εσωτερικό το φακό που έχει τον καταρράκτη. Πάλι από την ίδια οπή μπαίνει το άλλο εργαλείο που είναι των υπερήχων το οποίο τεμαχίζει τον φακό σε μικρά κομμάτια και τον ρουφάει οπότε βγαίνει από εκεί. Στη μεμβράνη που έχει παραμείνει, τοποθετούμε έναν ενδοφακό. Ο ενδοφακός είναι σε μέγεθος φακής και μπαίνει αναδιπλούμενος μέσα στο μάτι και ξεδιπλώνεται μέσα και παίρνει τη θέση του και στηρίζεται με αυτά τα μικρά «ποδαράκια».
Ενδοφακοί
Οι ενδοφακοί ήταν η πραγματική επανάσταση στη χειρουργική του καταρράκτη. Ο πρώτος ενδοφακός μπήκε το 1985. Θα θυμάστε ίσως οι παλαιότεροι από σας, κάποιους μεγαλύτερους συγγενείς σας που είχαν καταρράκτη παλιότερα και φόραγαν μετά αυτά τα τεράστια γυαλιά. Αυτό γινόταν γιατί δεν υπήρχαν τότε οι ενδοφακοί. Τότε αφαιρούσαν με άλλη μέθοδο το φακό του ματιού και δεν υπήρχε ενδοφακός για να μπει στη θέση του. Τότε αναγκαζόντουσαν οι ασθενείς να φοράνε αυτά τα πολύ χοντρά γυαλιά. Με την πρόοδο της τεχνολογίας, οι ενδοφακοί εξελίσσονται συνεχώς και έχουμε φτάσει στην εποχής μας που έχουμε αυτούς που λέμε ως premium ενδοφακούς. Αυτοί παράλληλα με τον καταρράκτη διορθώνουν τις διαθλαστικές ανωμαλίες όπως μυωπία όσο υψηλή και αν είναι αυτή , υπερμετρωπία, αστιγματισμό και τελευταία και την πρεσβυωπία. Οι πολυεστιακοί ενδοφακοί με την ίδια μέθοδο μπορούν να τοποθετηθούν στο μάτι και απαλλάσσεται κανείς από τη χρήση των γυαλιών. Το υλικό των ενδοφακών είναι ένα υλικό ατραυματικό. Δεν δημιουργεί καμία αντίδραση στους οφθαλμούς, είναι απολύτως ανεκτό. Δεν έχουμε απόρριψη ή δυσανεξία όπως γίνεται με μοσχεύματα ή υλικά σε άλλα σημεία του σώματος και παραμένουν στον οφθαλμό εφ’ όρου ζωής. Για να πάθει κάποια βλάβη ο ενδοφακός θα πρέπει να δεχτεί κανείς πολύ δυνατό χτύπημα στο κεφάλι για να μετακινηθεί και να χρειαστεί επέμβαση στον ενδοφακό. Με φυσιολογικές συνθήκες, σπορ και άλλες δραστηριότητες δεν μετακινείται ο ενδοφακός.
Ποιοι ωφελούνται από την επέμβαση του καταρράκτη
Κυρίως ασθενείς άνω των 55-60 ετών με καταρράκτη φυσικά. Νεώτεροι ασθενείς που έχουν είτε τραυματικό καταρράκτη ή δευτερογενή καταρράκτη που δημιουργείται από άλλα νοσήματα όπως πχ. αυτοάνοσα νοσήματα που χρειάζεται οι ασθενείς να παίρνουν δόσεις κορτιζόνης για πολλά χρόνια και έκαναν σε μικρή ηλικία καταρράκτη. Έχω χειρουργήσει και εγώ ασθενή 32 ετών με τραυματικό καταρράκτη, 40 ετών με καταρράκτη από αυτοάνοσο νόσημα, ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ένα νέο κομμάτι ασθενών που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια είναι οι ασθενείς που δεν έχουν καταρράκτη, έχουν πολύ πρώιμο καταρράκτη και έχουν κουραστεί από τα γυαλιά τους. Είναι άνω των 55 ετών και θέλουν με την μέθοδο αυτή να απαλλαγούν από τις διαθλαστικές ανωμαλίες, κυρίως ιδανικοί υποψήφιοι και αυτοί που παραπονούνται πιο πολύ και αποφασίζουν να το κάνουν είναι οι υπερμέτρωπες που έχουν και πρεσβυωπία. Αυτοί δυσκολεύονται και μακριά και ενδιάμεσα στον υπολογιστή και κοντά. Σκεφτείτε ότι είναι άνθρωπος που είναι πχ. 55-60 ετών και είναι νέος και δραστήριος, έχει ενδιαφέροντα, χρησιμοποιεί υπολογιστή, τάμπλετ. Αυτό το άτομο κουράζεται να αλλάζει γυαλιά συνεχώς. Επομένως ενδιαφέρεται πολύ για αυτή την επέμβαση.
Να σας ενημερώσω ότι η σύγχρονη χειρουργική καταρράκτη θεωρείται η πιο επιτυχημένη χειρουργική επέμβαση σε όλη την ιατρική και την γκάμα των ιατρικών ειδικοτήτων με επιτυχία 98%-100%. Το 98% είναι για περιπτώσεις που συνυπάρχουν και άλλα προβλήματα στο μάτι και μπορεί το αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι στο 100% της όρασης.